Finné ar Chogadh: Cogadh na Saoirse agus an Cogadh Cathartha trí lionsa WD Hogan

Taispeántas nua ag an gCartlann Náisiúnta Ghrianghrafadóireachta

Le feiceáil ón 16 Eanáir 2010 ar aghaidh

Bhí rochtain uathúil ag an ngrianghrafadóir WD Hogan ar na himeachtaí i gCogadh na Saoirse agus sa Chogadh Cathartha in Éirinn idir 1920 agus 1923. Bhí ceadú oifigiúil Shinn Féin ag Hogan i rith Chogadh na Saoirse, agus cead oifigiúil ón arm náisiúnta i rith an Chogaidh Cathartha, agus mar sin bhí sé i lár an aicsin ag go leor imeachtaí a bhí suntasach ó thaobh na staire de i rith na mblianta seo. Cé go ndéarfadh go leor criticeoirí nach léiríonn a chuid grianghraif den tréimhse thábhachtach seo de stair na hÉireann ach taobh amháin den scéal, ní féidir a shéanadh ach gur taifead cumhachtach atá ann mar sin féin.

Finné ar ChogadhFinné ar Chogadh

Thiomsaigh an Captaen Urr. Denis J Wilson, Séiplíneach arm an tSaorstáit i rith na 1920í, an 167 grianghraf atá le feiceáil sa taispeántas. I measc na ngrianghraf sa taispeántas tá seatanna gnímh de ghníomhaíochtaí míleata; grianghraif de na Dúchrónaigh; íomhánna d’Art Ó Gríofa agus Mícheál Ó Coileáin ag labhairt ag cruinnithe a raibh sluaite ollmhóra ag freastal orthu; léirscrios na gCeithre Cúirteanna agus Teach an Chustaim. Cé gur íomhánna de ghníomhaíochtaí míleata na nDúchrónach i gcathair Chorcaí agus sa cheantar mórthimpeall is mó atá ann, ar ndóigh tá íomhánna den bheirt ba mhó a bhí páirteach sa choimhlint ar son an Chonartha – Ó Coileáin agus Ó Gríofa – le feiceáil go tréan. I measc na nithe eile atá le feiceáil tá cóipeanna de na litreacha bunaidh idir an grianghrafadóir agus oifig an Chinsire i mBaile Átha Cliath; rogha lámhbhillí agus póstaeir a bhaineann leis an gConradh Angla-Éireannach; grianghraf d’aistriú Beairic Átha Luain ó arm na Breataine chuig an nGinearál McKeon i bhFeabhra 1922; dó Bhaile Brigín a rinne na Dúchrónaigh i mí Mheán Fómhair 1920; dó Theach an Chustaim i mBaile Átha Cliath i mí na Bealtaine 1921; dó na gCeithre Cúirteanna i mBaile Átha Cliath i mí Iúil 1922; trúpaí arm an tSaorstáit ag teacht i dtír i longa sa Phasáiste, Co Chorcaí; trúpaí Óglaigh na hÉireann ag dul isteach i gCorcaigh i mí Lúnasa 1922 i ndiaidh fórsaí na bPoblachtach/Frith-Chonartha a chloí.

Beidh ábhar spéise ar leith sa taispeántas do leanaí scoile; táthar ag spreagadh múinteoirí le grúpaí leanaí a thabhairt chuig CGN le cuairt a thabhairt ar an taispeántas, a leanfaidh ar aghaidh go dtí an 24 Bealtaine 2010.

Féach Uaireanta Oscailte.

Le turais scoile a chur in áirithe, glaoigh ar +353 1 603 0374.

Tabhair cuairt ar an gCartlann Náisiúnta Ghrianghrafadóireachta.

Ar ais chuig Taispeántais Reatha