Bunúis

Bunaíodh 'Cumann Bhaile Átha Cliath chun riar, déantúsaíochtaí agus ealaíona agus eolaíochtaí áisiúla eile a fheabhsú' i 1731. Bronnadh cairt ríoga i 1749. Bhain obair an Chumainn le feabhas a chur ar an tír i gcúrsaí talmhaíochta, déantúsaíochta agus ealaíon. Thug an Rialtas aitheantas d'áisiúlacht an Chumainn trí dheontas bliantúil a íoc leo. Ceapadh Coiste Roghnaithe de Theach na dTiarnaí i 1836, 'chun fiosrúchán a dhéanamh maidir le riaradh Chumann Ríoga Bhaile Átha Cliath, féachaint le síneadh níos leithne a chur leis an leas a baineadh as an deontas parlaiminte bliantúil a fuair an institiúid, gan tagairt do na difríochtaí a bhain le páirtí nó reiligiún'. D'ullmhaigh an Coiste Roghnaithe, faoi chathaoirleacht William Smith O'Brien, Tuarascáil maidir leis an gCumann, a mhol 'gur chóir aitheantas ceart a thabhairt do Leabharlann Chumann Bhaile Átha Cliath, ní hamháin do na cúpla duine atá sa Chumann, ach mar Leabharlann Náisiúnta...'

"Bealach Isteach chuig Teach Chumann Bhaile Átha Cliath 20 Meán Fómhair 1818", James H Brocas (2032 TX 21)."Bealach Isteach chuig Teach Chumann Bhaile Átha Cliath 20 Meán Fómhair 1818", James H Brocas (2032 TX 21).

Bhí an Leabharlann ar fáil do scata beag den phobal roimhe sin, agus ó 1836 ar aghaidh, bhí rochtain níos mó ag an bpobal uirthi, mar gheall ar iarrachtaí Choiste Leabharlainne an Chumainn cóiríocht níos mó a chur ar fáil agus uaireanta oscailte níos faide. Ba stoc eolaíochta agus teicniúil ba mhó a bhí sa Leabharlann i 1836, ach de réir mar a chuaigh na blianta thart, bhí ábhar níos ginearálta le fáil inti, agus cuireadh béim ar ábhar a fháil a raibh spéis ag muintir na hÉireann ann. (Mar shampla:, i 1840 ceannaíodh bailiúchán tábhachtach paimfléad a bhain le hÉire sa seachtú haois déag ón díoltóir leabhar as Londain Thomas Thorpe.)

I 1863, fuair an Leabharlann bronntanas luachmhar leabhar, priontaí, ceoil, lámhscríbhinní agus ábhar eile ó Jaspar Robert Joly. Chuir sé sin go mór le sealúchais Éireannacha an Chumainn. Tugadh an bailiúchán don Chumann ar an gcoinníoll ‘dá mbunófaí ag aon tráth ina dhiaidh sin leabharlann phoiblí i gcathair Bhaile Átha Cliath a bheadh faoi cheannas na Parlaiminte ...a bheadh analógach le leabharlann Mhúsaem na Breataine i Londain’, gon-aistreofaí Leabharlann Joly chuig an leabharlann sin.

Tástáil:Teach Laighean le James Malton (PD 3181 TX 127).
Tástáil:Teach Laighean le James Malton (PD 3181 TX 127).
Naisc Thapa